Pas përfundimit të Samitit të 36-të të Krerëve të Shteteve dhe Qeverive të NATO-s, të mbajtur në Ankara, vëmendja është përqendruar te Shqipëria e cila do të jetë mikpritëse e samitit të ardhshëm dhe kryeministri Edi Rama.
Fakti që samiti i ardhshëm do të mbahet në Tiranë vlerësohet jo vetëm si ndryshim i vendit pritës, por edhe si tregues i rëndësisë strategjike që NATO i kushton Ballkanit dhe krahut juglindor të aleancës.
Sipas ekspertëve, në një periudhë kur arkitektura e sigurisë në Evropë po riformësohet pas luftës Rusi-Ukrainë, Ballkani Perëndimor është rikthyer në një nga rajonet prioritare për NATO-n.
Në këtë kuadër, fakti që Shqipëria do të presë samitin shihet si një hap simbolik që synon forcimin e angazhimit politik dhe ushtarak të aleancës ndaj rajonit.
Analistja dhe publicistja Anisa Bahiti, në një deklaratë, foli për rëndësinë e mbajtjes së Samitit të 37-të të NATO-s në Shqipëri.
“Mbajtja e një samiti kaq të rëndësishëm në Shqipëri do t’i japë vendit një vizibilitet ndërkombëtar të jashtëzakonshëm, më të rëndësishëm se kurrë më parë. Gjithashtu, ky është një rast i rëndësishëm që Shqipëria të përqendrohet në përfitimet që mund të vijnë nga investimet në sektorë strategjikë ushtarakë, të cilat mund të realizohen përmes aleatëve dhe partnerëve në NATO”, u shpreh Bahiti.
– Hallkë kritike në strategjinë e sigurisë së NATO-s në Ballkan
Pozicioni i saj në bregdetin e Adriatikut, roli që luan për stabilitetin në Ballkanin Perëndimor dhe politika pro-perëndimore që ka ndjekur pas anëtarësimit në NATO e kanë bërë Shqipërinë një nga partnerët e rëndësishëm të aleancës në rajon.
Shqipëria, e cila iu bashkua NATO-s në vitin 2009, gjatë kësaj periudhe ka kontribuar në shumë operacione të NATO-s, veçanërisht në Afganistan, Kosovë dhe Irak.
Vendi vazhdon investimet për rritjen e kapaciteteve mbrojtëse dhe vitet e fundit ka ndërmarrë hapa për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes në përputhje me objektivat e aleancës.
Ekspertët theksojnë se NATO e konsideron ruajtjen e stabilitetit në Ballkanin Perëndimor si kritike për sigurinë evropiane dhe se ndikimi në rritje i aktorëve të jashtëm në rajon e mban të gjallë interesimin e aleancës për këtë rajon.
– Objektivi për kufizimin e ndikimit të Rusisë
Për NATO-n, Ballkani Perëndimor përbën jo vetëm një çështje të sigurisë rajonale, por edhe një nga shtyllat kryesore të strategjisë për kufizimin e ndikimit të Rusisë në Evropë.
Ndikimi politik dhe ekonomik që Moska ushtron veçanërisht përmes Serbisë, si dhe aktivitetet dezinformuese në rajon, kanë qenë prej kohësh në agjendën e NATO-s dhe Bashkimit Evropian (BE).
Për këtë arsye, pritet që samiti në Tiranë të jetë një takim ku do të marrin më shumë vëmendje, çështje si siguria e Ballkanit Perëndimor, lufta kundër kërcënimeve hibride dhe rritja e qëndrueshmërisë rajonale.
– Profili diplomatik në ngritje i Edi Ramës
Edhe kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, vitet e fundit është shquar si një nga liderët që ka rritur dukshmërinë e tij në politikën evropiane.
Pas luftës në Ukrainë, Rama ka mbështetur fuqishëm politikat e Perëndimit ndaj Rusisë, ndërsa në procesin e anëtarësimit në BE është bërë një nga zërat që përpiqet të përfaqësojë Ballkanin Perëndimor.
Edhe fakti që Shqipëria priti Samitin e Komunitetit Politik Evropian në vitin 2025 konsiderohet ndër zhvillimet që kanë forcuar profilin ndërkombëtar diplomatik të Ramës.
Marrëdhëniet e ngushta që Rama ka ndërtuar si me liderët e BE-së ashtu edhe me administratën amerikane e bëjnë atë një nga aktorët kryesorë politikë të NATO-s në Ballkanin Perëndimor.
Duke theksuar se Shqipëria ka arritur në një fazë jashtëzakonisht kritike në rrugën drejt anëtarësimit në BE, Bahiti vuri në dukje se vendi ndodhet në “kilometrin e fundit” të këtij procesi.
“Prandaj, krahas vizibilitetit dhe rolit më aktiv ndërkombëtar, Shqipëria duhet të vijojë punën për forcimin e institucioneve, zhvillimin ekonomik dhe përmbushjen e standardeve që kërkon anëtarësimi i plotë në BE”, vlerësoi Bahiti.
– Cilat tema do të dalin në pah në Samitin e Tiranës?
Në Samitin e Ankarasë u morën vendime të rëndësishme lidhur me rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes, forcimin e kapacitetit prodhues të industrisë së mbrojtjes, mbështetjen për Ukrainën dhe vizionin e ri të sigurisë së NATO-s.
Ndërsa samiti që do të mbahet në Tiranë pritet të përqendrohet në zbatimin e këtyre vendimeve.
Rritja e prodhimit të mbrojtjes, marrja e më shumë përgjegjësive për sigurinë nga Evropa, përdorimi ushtarak i sistemeve pa pilot dhe inteligjencës artificiale, lufta kundër kërcënimeve hibride, mbrojtja e infrastrukturës kritike dhe siguria e Ballkanit Perëndimor konsiderohen ndër temat kryesore të samitit të ardhshëm.
Sipas ekspertëve, Samiti i Tiranës nuk do të jetë vetëm takimi i radhës vjetor i NATO-s, por edhe prova e parë e madhe që do të tregojë në çfarë mase është zbatuar vizioni i ri i sigurisë i formësuar në Ankara.
Nga ana tjetër, theksohet se samiti do t’i ofrojë Shqipërisë mundësinë për të forcuar pozitën e saj jo vetëm si një anëtare e vogël e NATO-s, por edhe si një nga aktorët që pret diskutimet politike që formësojnë të ardhmen e aleancës dhe që sjell rëndësinë strategjike të Ballkanit Perëndimor në agjendën ndërkombëtare.
