Këshilli i Evropës, nëpërmjet Kongresit të Autoriteteve Lokale, ka bërë një skanim të problematikave në zgjedhjet e mbajtura në Kosovë dhe në Maqedoninë e Veriut.
“Klima e përgjithshme e zgjedhjeve lokale në Kosovë ishte komplekse. Fushata elektorale ishte e qetë dhe konkurruese, me retorikë të moderuar krahasuar me zgjedhjet parlamentare. Edhe pse gjuha e urrejtjes ishte më pak e përhapur, shqetësimet mbetën në lidhje me mbikëqyrjen e kufizuar të medias. Ne mirëpresim faktin që Kosova demonstron angazhim në nivel kushtetues për decentralizim, por në praktikë autonomia komunale është ende e kufizuar”, tha kryetarja e delegacionit për zgjedhjet në Kosovë, Belinda Gottardi.
Shumica e komunave mbështeten shumë në grantet e ndara në nivel qendror, duke kufizuar aftësinë e tyre për të adresuar nevojat lokale në mënyrë të pavarur, veçanërisht kur nuk janë në përputhje me koalicionin qeverisës. Legjislacioni lejon votimin jashtë Kosovës, gjë që ndikoi ndjeshëm në rezultatet në komunat më të vogla, ku vetëm disa dhjetëra vota përcaktojnë fituesin. Ky rregull mund të rishqyrtohet për të siguruar që votuesit të mbajnë një lidhje të vërtetë me komunën. Shqetësimet në lidhje me saktësinë e regjistrave të votuesve mund të adresohen përmes një auditimi të pavarur.
Vëzhguesit ngritën në raportin e tyre edhe çështjen e pengimit të Listës Serbe për të konkurruar në zgjedhjet lokale.
“Fatkeqësisht, ne pamë shenja shqetësuese të politizimit të institucioneve. Komisioni Qendror i Zgjedhjeve fillimisht refuzoi të certifikonte listën Srpska, partinë kryesore që përfaqëson komunitetin serb të Kosovës, duke tejkaluar mandatin e tij. Gjykata Supreme e rrëzoi vendimin problematik, duke nënvizuar se vendime të tilla mund të ndikojnë në besimin e votuesve dhe kandidatëve në zgjedhje. Gjatë ditës së zgjedhjeve u vunë re parregullsi të vogla, konfuzion në lidhje me caktimin e qendrave të votimit. Qasja për votuesit me aftësi të kufizuara mbetet një çështje e rëndësishme që duhet të adresohet për zgjedhjet e ardhshme”, u shpreh Belinda Gottardi.
Edhe në Maqedoninë e Veriut shqetësim mbetet saktësia e listës së votuesve, ku gjenden ende shumë qytetarë të vdekur.
“Delegacioni ynë prej 15 vëzhguesish ka punuar së bashku me vëzhguesit nga OSBE-ODHIR dhe Parlamenti Evropian, për monitorimin e zgjedhjeve lokale në Maqedoninë e Veriut. Në ditën e zgjedhjeve u identifikuan parregullsi, kryesisht në lidhje me teknologjinë e identifikimit biometrik dhe fshehtësinë e votës. Shqetësim mbetet saktësia e listës së votuesve, ku shumë qytetarë të vdekur dhe ata që jetojnë jashtë vendit kishin mbetur në regjistra. Ne rekomandojmë që të vijohen përpjekjet për të audituar dhe pastruar listën e votuesve, si çelësi për të ndërtuar besimin tek procesi zgjedhor. Ne gjetëm pengesa për kandidatët e pavarur dhe partitë më të vogla, të vendosura në një disavantazh”, u shpreh kryetarja e delegacionit për zgjedhjet në RMV, Gobnait Ni Mhuimneacain.
Lidhur me integritetin e zgjedhjeve, në raportin e vëzhguesve u kërkua transparencë në përdorimin e fondeve në fushatën elektorale.
“Akuzat për keqpërdorim të burimeve të administruara, presion të tepruar mbi punonjësit publikë dhe blerje votash shënuan fushatën. Praktika të tilla, kur nuk hetohen në kohën e duhur, dobësojnë integritetin e zgjedhjeve. Procesi i mbikëqyrjes dhe rregullimi i financimit të fushatës elektorale mbetet i pamjaftueshëm për të siguruar kushte më të drejta për të gjithë kandidatët. Ne rekomandojmë një rishikim gjithëpërfshirës të kodit zgjedhor, duke u përqendruar në financimin e fushatave elektorale. Vetëm duke adresuar pikat e përmendura, të gjitha palët e interesuara mund të kontribuojnë në rivendosjen e besimit në zgjedhje”, shtoi Gobnait Ni Mhuimneacain.
Kosova nuk është ende anëtare e Këshillit të Evropës, ndaj përmbushja e standardeve për zgjedhjet shihet si shtysë për anëtarësimin e saj në këtë organizatë.
